Cape Coincidence

“I don't think that anything happens by coincidence... No one is here by accident... Everyone who crosses our path has a message for us. Otherwise they would have taken another path, or left earlier or later. The fact that these people are here means that they are here for some reason...”
James Redfield, 'The Celestine Prophecy'

Velen zullen zich met mij gelukkig prijzen dat ze Maarten Houtman in hun leven tegengekomen zijn. Voor mij is het een ontmoeting die mijn leven op z'n kop zette – iets wat ik, toen ik hem leerde kennen, meer dan wat ook nodig had. En zijn aanwezigheid doet zich nog steeds voelen...

Dan kun je erover filosoferen waarom dat geluk jou ten deel gevallen is, en niet je buurman die al veel langer op zoek was.
Carl Gustav Jung spreekt in dit verband over synchroniciteit: “Het samenkomen van innerlijke en uiterlijke gebeurtenissen op een manier die niet kan worden verklaard door oorzaak en gevolg en die zinvol is voor de waarnemer.” Het zijn dus betekenisvolle coïncidenties.

Zo'n coïncidentie leek er ook te zijn toen een prominent beeld van Hanna Mobach, de 'Cape', een nieuwe plek kreeg in het Krommerijnpark in Utrecht. De onthulling vond op 30 juni j.l. plaats – op een steenworp afstand van het Wilhelminapark, waar dertig jaar eerder door Maarten en enkele pioniers bij de notaris de stichting 'Zen als Leefwijze' werd opgericht.
Althans, voor mij was dit een bijzondere samenloop.

Sprong in het Onbekende

Museo Archeologico di Paestum - Tombe van de Duiker, de gaafste fresco's uit de Griekse oudheid.

[klik om te vergroten]

Paestum - door de Grieken 'Poseidonia' genoemd - is gelegen aan de rand van een enorm opgravingsgebied, met de drie best bewaarde Griekse tempels van Italië. Veel van wat er gevonden is, wordt bewaard in het Archeologisch Museum.
Toen ik daar afgelopen mei de zaal op het bovenstaand panorama betrad, werd ik getroffen door de werking die van het verstilde tableau met 'De duiker' uitgaat.

Drie van de vier in de 'Tombe van de Duiker' gevonden tableau's laten scenes zien van een symposion, een viering in de mannenvertrekken, met zuiveringsriten, drank en muziek, waar ook de overledene aanzit.
De vierde is het fresco van 'De duiker', die het plafond van het graf vormde.
Het toont een menselijke figuur die, dynamisch maar eenzaam, tussen hemel en aarde zweeft, temidden van een landschap van kosmische dimensies: achter hem rijzen de Zuilen van Hercules, de grens van de bekende wereld; beneden wacht de Oerzee, die hem straks zal opnemen.
De figuur van 'De duiker' staat symbool voor de reis van de ziel door het Onbekende, voorbij alle plaats en tijd. De geleerden zijn het erover eens dat de symboliek van het tafereel de opstandings-gedachte van de Pythagoreeërs ademt.

Tombe van de Duiker - Paestum (Z-Italië), 480 v.C.
[klik om te vergroten]

Kamer 7

Wat doe je als de bodem onder je wegvalt,

als je allerliefste ernstig ziek wordt?

Je raakt in paniek en constateert hoe sterk je bent,

dat je inderdaad de spreekwoordelijke auto zou kunnen optillen

als je kind eronder lag.

En dan ga je het soort leven leiden, dat je altijd

hebt nagestreefd,

alleen wil je het nu niet meer,

elk moment vluchtig delicaat

als wilde aardbeien op een strohalm geregen.

Goeie en slechte momenten;

je bekommert je niet om het verleden en de toekomst …

daar denk je niet aan.

Hij leeft. Jij leeft.

Elke schemering loop je vastberaden,

op tenen gelaarsd en voelbaar de welbekende weg

naar het ziekenhuis;

het licht neemt dagelijks toe,

soms wind, soms regen

soms wind en regen

en je neemt de trap naar de zesde verdieping,

honderdtwintig treden,

niet wetend hoe je hem gaat aantreffen.

Dan zit je naast hem in zijn kamer,

hij ziet er elke dag anders uit op de witte kussens,

een mooie man, levende vanitas.

Een zwerm van zwarte vogels – ik weet de soort niet, hij wel –

nadert vanuit de richting van de Rembrandttoren,

en op de buis drie Nederlanders op de medailletribune in Sotsji,

waar Pussy Riot elke dag gearresteerd wordt.

Zijn eten wordt binnengebracht door een aardige dikke

moslimvrouw met hoofddoek,

een zuster komt binnen met medicijnen.

Ik kijk hem in zijn ogen, groter

en opener dan ooit tevoren,

een glimlach gedeeld.

Je ervaart nu – eindelijk en in een rotsituatie –

het pure leven.

En iedereen weet het, in theorie tenminste,

of je ooit een minuut op een meditatiekussen hebt gezeten of niet.

Je hebt het talloze keren gehoord en gelezen, hoe

intens het leven, het genieten, wordt als de illusie van zekerheid wordt afgerukt

als zoveel sluiers van het mooi gezicht van een Byzantijnse slavenmeid.

Zo wordt het leven heel simpel:

je verricht de nodige handelingen, thuis en op je werk,

aanwezig in de minuten van de voortschrijdende dag.

Bij je geliefde ben je

in contact met het onnoembare,

eeuwige thuisland.

Lene Gravesen, 20 februari 2014

Denkend aan Maarten

Ik zal het nooit vergeten, die eerste zaterdag van februari 2011. Maarten was op 5 januari overleden, dat wist ik wel, maar ik was niet bij de uitvaart aanwezig geweest. Ik zat al jaren bij Maarten maar was als “laatkomer” binnengekomen, zat niet bij de inner circle van mensen die hem al dertig jaar persoonlijk kenden en van alles met hem samen hadden doorgemaakt. Hoewel ik een paar gesprekken met Maarten had gehad, had ik niet het gevoel dat wij elkaar echt kenden. Ik beschouwde hem als mijn leraar, dat zeker, en had als zodanig natuurlijk wel kunnen gaan.

Hoe dan ook, ik ging op die betreffende zaterdagochtend in februari hiernaartoe in de zekere veronderstelling dat die ochtend gewijd zou worden aan herinneringen aan Maarten, dat er uitgebreid stil gestaan zou worden bij zijn overlijden.
Ik had het fout. Rien deed de mededeling dat Maarten overleden was, een paar mensen wisten het niet en schrokken van het bericht, en daarna gingen we zoals gebruikelijk zitten. Dat was het? Ik kon het niet geloven. Mijn hoofd explodeerde. Eerst in een soort van innerlijke woedeaanval. Wat een armoe, dacht ik. Zijn wij met z’n allen werkelijk niet in staat om hier iets moois, iets plechtigs van te maken? Waarom zegt niemand wat? Niet dat Rien dat had hoeven doen hoor, we runnen tenslotte met z’n allen deze club en iedereen had een paar woorden kunnen zeggen als de innerlijke noodzaak of behoefte er was geweest. Ikzelf bijvoorbeeld. Maar ook ik hield mijn mond en zat in stilte te koken. Na een tijdje dacht ik: dan maar zelf iets doen, dan maar op z’n Tibetaans. Bij de Tibetanen aan de Brouwersgracht was ik jarenlang vreemdgegaan en nu ging ik datgene toepassen, wat ik eigenlijk nooit goed had gevonden, laat staan gekund, namelijk de kleurrijke visualisatie-techniek.